Portal for the greek language

Μεσαιωνική Ελληνική

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη του κ. Erlend Myklebust με τίτλο: ''Hibernice: Interpreting the Irish Vernacular in 17th-century Latin Scholarship'', Παν/μιο Ιωαννίνων (3/2/2026)

  Την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου 2026 στις 19.00, θα πραγματοποιηθεί η 5η διάλεξη του κύκλου
  online ομιλιών ''Young Researchers on New Ancient Greek and Neo-Latin Studies'' που συνδιοργανώνει ο Τομέας Κλασικής Φιλολογίας του Π.Ι., το Faculty of Arts του KU Leuven και το Εργαστήριο Έρευνας Λατινικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και Πολιτισμού (ΣΤΕΛΑ/LARES) του Δ.Π.Θ.

  Ομιλητής θα είναι ο κ. Erlend Myklebust (University of Oslo) και ο τίτλος της διάλεξής του:
  ''Hibernice: Interpreting the Irish Vernacular in 17th-century Latin Scholarship''.

  29 Jan 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Νέα Ελληνική :: Μεσαιωνική Ελληνική :: Αρχαία Ελληνική :: Λεξικά και Λεξικογραφία :: Γλωσσολογία :: Νεοελληνική Λογοτεχνία :: Διδασκαλία της Ελληνικής :: Πιστοποίηση Ελληνομάθειας :: Νέα για την Πύλη :: Δραστηριότητες του ΚΕΓ :: Ανακοινώσεις :: Συνέδρια & Ημερίδες :: Επιστημονικές Δημοσιεύσεις :: Ερευνητικά Προγράμματα :: Ηλεκτρονικές & Έντυπες Εκδόσεις :: Τύπος :: Απόψεις

  Λεξιλογείον: μιλώντας για λέξεις...

  

  Διαβάστε τη δημοσίευση του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας στη στήλη "Λεξιλογείον" της εφημερίδας Το Βήμα της Κυριακής

  Αναδημοσίευση από το φύλλο της 25ης Ιανουαρίου 2026

  φωρ
  Συμβαίνει και εις τας καλυτέρας των λέξεων: παλιά και αρχοντική η άτρακτος, τσαχπίνικο και μόρτικο το ουραίο τμήμα.
  Παλιά σε Αθήνα και Ρώμη ονομάτιζαν με την ίδια λέξη τους σεσημασμένους της κλεφτουριάς. «Φωρ» έλεγαν τον κλέφτη στο κλεινόν άστυ, ως fur τον στιγμάτιζαν οι Λατίνοι που, χαριτολογώντας ή κατ’ ευφημισμόν, τον κωδικοποίησαν και ως homo trium litterarum, τουτέστιν, «άνθρωπο τριών γραμμάτων». «Αποκαλύπτω, πιάνω στα πράσα» σημαίνει το ρήμα «φωράω» και «εφωράθησαν τα ψευδή μεμαρτυρηκότες» είπε κάποτε ο εύγλωττος Δημοσθένης όταν μετά από ενδελεχή έρευνα κάποιοι αποδείχτηκαν πέραν αμφιβολίας ψευδομάρτυρες.
  Με τη γενική σημασία «ολοφάνερος» απαντά συχνά και το επίθετο «αυτόφωρος» και για «αυτόφωρους» υπονομευτές μιλάει ο Συρακούσιος Αθηναγόρας του Θουκυδίδη. Έτσι φτάσαμε και στο «επ’ αυτοφώρω» που πρωταγωνιστεί σε μια σημαδιακή, πάντα χρήσιμη και, ως φαίνεται, πάντα επίκαιρη φράση του ρήτορα Αντιφώντα: «επ’ αυτοφώρω κλέπται των δημοσίων χρημάτων».
  Μιλάμε για παλιά ινδοευρωπαϊκή ρίζα, και σκαλίζουμε το χρονοντούλαπο της ετυμολογίας και της αρχαιομάθειας όχι μόνο επειδή μπορεί να δράσει αποτελεσματικά κατά της ανορθογραφίας αλλά και επειδή άξιον και δίκαιον εστί να καμαρώνουμε πού και πού (και με το μέτρο) για την αρχοντική καταγωγή των γλωσσικών μας κειμηλίων.
  Άλλο τώρα αν με του καιρού τα γυρίσματα οι αρχόντισσες κυρίες καταδεχτούν να κατέβουν στα μπουζούκια και ο «αυτόφωρος» του Θουκυδίδη αναβιώσει σε λαϊκή απογευματινή ως «αυτοφωράκιας» – που είναι, λέει, αυτός που βγαίνει μπροστά και ενώ ο ίδιος δεν φταίει παίρνει πάνω του το φταίξιμο για να μείνει στο απυρόβλητο κάποιος «μεγάλος».
  Ιδού το αρχαίον κλέος με «μαλλιαρή» κατάληξη -άκιας, όπως πεναλτάκιας, κορτάκιας, γκομενάκιας (όλα κατοχυρωμένα στο Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών). Ευνόητον ότι πρόκειται για τεχνική ορολογία της πολιτικής που πιθανότατα κυοφορήθηκε στο καφενείο (της Βουλής εν προκειμένω).
  Είναι εκφραστικό, γουστόζικο, χρήσιμο και δικαιούται θέση στο Λεξικό. ______________________________________________
  Σε συνεργασία με την εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής», το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας δημοσιεύει δύο λέξεις την εβδομάδα στην στήλη «Λεξιλογείον», στο ένθετο των Νέων Εποχών του «Βήματος» (και στην ηλεκτρονική έκδοση). Οι σχετικές καταχωρίσεις θα αναδημοσιεύονται στα διαδικτυακά μέσα του ΚΕΓ και σε ειδική ενότητα της ιστοσελίδας του ΚΕΓ.
  Σχολιάζονται λέξεις που είτε παρουσιάζουν ενδιαφέρον από ιστορική άποψη (ετυμολογία, ταξίδι της λέξης μέσα στον χρόνο) είτε «πριμοδοτούνται» από τη σύγχρονη γλωσσική (και όχι μόνο) επικαιρότητα, μεταξύ άλλων. Ο σχολιασμός ̶ σύντομος, μακριά από κάθε διάθεση γλωσσικής διδασκαλίας ̶ θα κινητοποιεί, πιστεύουμε ευχάριστα, την ανάδυση ρητών και υπόρρητων σημασιών, διασυνδέοντας ακόμη και γνωστές σημασίες με σύγχρονα νοήματα.
  Δείτε όλες τις δημοσιεύσεις

  28 Jan 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη του κ. Alessandro Bonvini με τίτλο: ''Constructing a Greco-Latin Miscellany in Renaissance Europe: Erasmus’ Adagiorum Chiliades’'', Παν/μιο Ιωαννίνων (20/1/2026)

  Την Τρίτη, 20 Ιανουαρίου 2026 στις 19.00, θα πραγματοποιηθεί η 4η διάλεξη του κύκλου online ομιλιών ''Young Researchers on New Ancient Greek and Neo-Latin Studies'' που συνδιοργανώνει ο Τομέας Κλασικής Φιλολογίας του Π.Ι., το Faculty of Arts του KU Leuven και το Εργαστήριο Έρευνας Λατινικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και Πολιτισμού (ΣΤΕΛΑ/LARES) του Δ.Π.Θ.

  Ομιλητής θα είναι ο κ. Alessandro Bonvini (KU Leuven) και ο τίτλος της διάλεξής του: ''Constructing a Greco-Latin Miscellany in Renaissance Europe: Erasmus’ Adagiorum Chiliades''.

  16 Jan 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη του κ. Β. Νταή με θέμα: ''Ποιήματα της ξενιτιάς στην υστερομεσαιωνική δημώδη λογοτεχνία'', ΔΠΘ (15/1/2026)

  Το Εργαστήρι Βυζαντινής Δημώδους και Μεταβυζαντινής/Πρώιμης Νεοελληνικής Γραμματείας Hans & Niki Eideneier, Τμ. Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΔΠΘ, διοργανώνει διαδικτυακή διάλεξη με ομιλητή τον κ. Β. Νταή (Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Τμ. Φιλολογίας Παν/μίου Ιωαννίνων) και θέμα: ''Ποιήματα της ξενιτιάς στην υστερομεσαιωνική δημώδη λογοτεχνία''.

  Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2026, ώρα 18.00.

  15 Jan 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαλέξεις στο ΕΚΠΑ : Τρέχουσες Έρευνες στη Βυζαντινή Φιλολογία ΙΙ (15/12/2025)

  Το Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ διοργανώνει δύο διαλέξεις οι οποίες θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου, ώρα 9.30 - 12.00, στο Αμφιθέατρο 438, της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

  - Διάλεξη με τίτλο: ''Παρατηρήσεις σε ένα επιτάφιο ποίημα του Ευθυμίου Τορνίκη'', ομιλήτρια
  Μαρία Τζιάτζη (Καθ. Βυζαντινής Φιλολογίας, Τμ. Ανθρωπιστικών Σπουδών, ΔΠΘ)

  - Διάλεξη με τίτλο: ''Προβληματισμοί κατά την κριτική έκδοση ασματικών κανόνων'', ομιλητής
  Γρηγόριος Παπαγιάννης (Καθ. Βυζαντινής Φιλολογίας, Τμ. Ανθρωπιστικών Σπουδών, ΔΠΘ)

  Οι διαλέξεις γίνονται στο πλαίσιο των Μαθημάτων ''Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία'' (Α-Λ)
  Τμ. Φιλολογίας, και ''Βυζαντινή Φιλολογία'' Τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας.

  Συντονίζει η διδάσκουσα των μαθημάτων και Πρόεδρος του Τμ. Φιλολογίας Καθ. Θεοδώρα Αντωνοπούλου

  08 Dec 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Συνέδρια & Ημερίδες

  7o Διεθνές Συμπόσιο ''ΠΑΡΕΚΒΟΛΩΝ'' με θέμα: ''100 χρόνια Μεσαιωνικές Ελληνικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσσαλονίκης (1925 – 2025)'', ΑΠΘ (11-12/12/2025)

  Ο Τομέας Μεσαιωνικών Ελληνικών Σπουδών και το ηλεκτρονικό περιοδικό ''ΠΑΡΕΚΒΟΛΑΙ'' διοργανώνουν το 7o Διεθνές Συμπόσιο ''ΠΑΡΕΚΒΟΛΩΝ'' με θέμα: ''100 χρόνια Μεσαιωνικές Ελληνικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1925 – 2025)'', το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 11 και 12 Δεκεμβρίου 2025 στο Αμφιθέατρο ΙΙΙ του ΚΕΔΕΑ.

  08 Dec 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διάλεξη της κ. Μ. Δετοράκη με θέμα: ''Epigrammata epistulas faciunt: το παράδειγμα των Επιστολών του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη'', ΕΚΠΑ (11/12/2025)

  O Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας του Τμ. Φιλολογίας ΕΚΠΑ, διοργανώνει διάλεξη με ομιλήτρια την κα Μαρίνα Δετοράκη (Καθ. Βυζαντινής Φιλολογίας του Παν/μίου Κρήτης) και θέμα: ''Epigrammata epistulas faciunt: το παράδειγμα των Επιστολών του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη''.

  Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη, 11 Δεκεμβρίου 2025, ώρα 15.00 μμ., στην αίθουσα 311.

  03 Dec 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη από το Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης: Η. Χρυσοστομίδης, Ο Διάλογος του Δαμασκηνού Στουδίτη (27/11/25)

  Το Εργαστήρι Βυζαντινής Δημώδους και Μεταβυζαντινής/Πρώιμης Νεοελληνικής Γραμματείας
  Hans & Niki Eideneier του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, στο πλαίσιο του Β ́ Κύκλου διαδικτυακών διαλέξεων για τη Βυζαντινή Δημώδη και Πρώιμη Νεοελληνική Γραμματεία (Νοέμβριος 2025 – Μάιος 2026), διοργανώνει εκδήλωση με διαδικτυακή διάλεξη του κ. Ηλία Χρυσοστομίδη (Επίκουρου Καθηγητή της Λατινικής Παλαιογραφίας και Διπλωματικής, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο), με θέμα «Ο Διάλογος του Δαμασκηνού Στουδίτη». Η εκδήλωση θα γίνει την Τετάρτη, 27.11.2025, ώρα 12.00.

  21 Nov 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Ημερίδα του Εργαστηρίου Παλαιογραφίας, Παν/μιο Πατρών (21/11/2025)

  Το Εργαστήριο Παλαιογραφίας του Τμ Φιλολογίας Παν/μίου Πατρών, με αφορμή τη συμπλήρωση 21 χρόνων λειτουργίας του, διοργανώνει Ημερίδα η οποία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2025, ώρα 12.00, στην αίθουσα ΑΔ.

  19 Nov 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Μεσαιωνική Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διάλεξη του κ. Raimondo Tocci με θέμα: ''Τα χειρόγραφα βιβλία ως αρχαιολογικά αντικείμενα και κειμήλια: καταλογογραφώντας στη Βιβλιοθήκη της Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου'', ΕΚΠΑ (28/11/2025)

  Την Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου 2025, στο πλαίσιο του μαθήματος Παλαιογραφία Ι του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Βυζανινή Φιλολογίαν ''Αρέθας'', θα πραγματοποιηθεί διάλεξη με ομιλητή τον κ. Raimondo Tocci (Επίκουρος Καθ. του ΔΠΘ)
  και θέμα: ''Τα χειρόγραφα βιβλία ως αρχαιολογικά αντικείμενα και κειμήλια: καταλογογραφώντας στη Βιβλιοθήκη της Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου''.

  Η διάλεξη θα γίνει στην κυψέλη 704, ώρα 13.00 μμ.

  18 Nov 2025 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0