Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα

Αρχαία Ελληνική

• Νέα Ελληνική :: Μεσαιωνική Ελληνική :: Αρχαία Ελληνική :: Λεξικά και Λεξικογραφία :: Γλωσσολογία :: Νεοελληνική Λογοτεχνία :: Διδασκαλία της Ελληνικής :: Πιστοποίηση Ελληνομάθειας :: Δραστηριότητες του ΚΕΓ :: Ανακοινώσεις

  Λεξιλογείον: μιλώντας για λέξεις...

  

  Διαβάστε τη δημοσίευση του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας στη στήλη "Λεξιλογείον" της εφημερίδας Το Βήμα της Κυριακής

  Αναδημοσίευση από το φύλλο της 7ης Ιουνίου 2026

  συμμορίες
  Πάντως, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, παλιά οι «μαφιόζοι» και οι «γκάνγκστερ» ήταν τίμια παλικάρια.
  Παλιά η ρίζα, πολλά τα λεξικά βλαστάρια της, και όλα έχουν κάτι από την έννοια «μοιράζομαι», «συμμετέχω», «είμαι μέρος». Η ίδια «μοίρα» περιμένει τους θνητούς , «Μόρος» είναι στον Όμηρο ο θάνατος και «ωκύ-μορος» ο Αχιλλέας που έφυγε νωρίς. Από εδώ και τα «μόρια» σε όλες τις σημασίες τους, από εδώ και η «μόρα» της αρχαίας στρατιωτικής ορολογίας που αντιστοιχεί περίπου στο τάγμα. «Συμ-μορία» (για την ακρίβεια «ξυμμορία») είναι στον Θουκυδίδη η παράταξη των Θηβαίων και των ακολούθων τους στη μάχη του Δηλίου, όπου σκόρπισαν οι Αθηναίοι αλλά ανδραγάθησε ο σαρανταπεντάρης Σωκράτης.
  Κανένα πρόβλημα με τις «συμμορίες» της αρχαιότητας που, εκτός από τάγματα οπλιτών, ήταν και ομάδες πολιτών (εξήντα στην κλασική Αθήνα) που είχαν την υποχρέωση να συμβάλλουν στις δημόσιες δαπάνες. Το ιστορικό της λέξης έχει και άλλες ενδιαφέρουσες τροπές. Στις πιο θεάρεστες εκδοχές της η «συμμορία» αναφέρεται σε μαθητική τάξη (προφανώς πριν ενσκήψει το bullying) αλλά και στη διοικητική περιφέρεια χριστιανού επισκόπου. Ως φαίνεται, σε εκκλησιαστικά συμφραζόμενα άρχισε και ο σημασιολογικός κατήφορος, αφού στις επιστολές του πατρός Βασιλείου εκ Καισαρείας (4ος αιώνας) η λέξη στηλιτεύει ομάδες με αιρετικές αντιλήψεις.
  Καμιά συμμορία μετά από αυτόν τον στιγματισμό δεν ανέκτησε αγαθή φήμη. Η χρήση της, κυρίως στον Τύπο του 19ου αιώνα, παραπέμπει σε ληστές και κατσαπλιάδες, η «συμμορία» του Ποινικού Κώδικα τεχνικά υπολείπεται σε αριθμό μελών αλλά και οργανωτική δομή από την εγκληματική οργάνωση ενώ η γενιά των Millennials και η συνέχειά της μπορεί να ξεχνούν την όξυνση της πολιτικής και ιδεολογικής της σημασίας μέσα στον Εμφύλιο του 20ου.
  Η λέξη έχει βάρος – παντού, εχτός από τις κοινότοπες κομματικές αντισφαιρίσεις.
  ______________________________________________
  Σε συνεργασία με την εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής», το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας δημοσιεύει δύο λέξεις την εβδομάδα στην στήλη «Λεξιλογείον», στο ένθετο των Νέων Εποχών του «Βήματος» (και στην ηλεκτρονική έκδοση). Οι σχετικές καταχωρίσεις θα αναδημοσιεύονται στα διαδικτυακά μέσα του ΚΕΓ και σε ειδική ενότητα της ιστοσελίδας του ΚΕΓ.
  Σχολιάζονται λέξεις που είτε παρουσιάζουν ενδιαφέρον από ιστορική άποψη (ετυμολογία, ταξίδι της λέξης μέσα στον χρόνο) είτε «πριμοδοτούνται» από τη σύγχρονη γλωσσική (και όχι μόνο) επικαιρότητα, μεταξύ άλλων. Ο σχολιασμός ̶ σύντομος, μακριά από κάθε διάθεση γλωσσικής διδασκαλίας ̶ θα κινητοποιεί, πιστεύουμε ευχάριστα, την ανάδυση ρητών και υπόρρητων σημασιών, διασυνδέοντας ακόμη και γνωστές σημασίες με σύγχρονα νοήματα.
  Δείτε όλες τις δημοσιεύσεις

  08 Ιούν 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διάλεξη του κ. Sven Günther με θέμα: ''Narrative Economics and Ancient Economy'', ΕΚΠΑ (8/6/2026)

  Ο Τομέας Κλασικής Φιλολογίας, το ΠΜΣ «Δέξιππος» και το ΠΜΣ «Παπυρολογία και Κλασική Γραμματεία» συνδιοργανώνουν τη διάλεξη του κ. Sven Günther (Ινστιτούτο Ιστορίας των Αρχαίων Πολιτισμών, Northeast Normal University, Τσανγκτσούν, Κίνα) η οποία θα πραγματοποιηθεί στα Αγγλικά τη Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026, ώρα 16:00, στο Εργαστήριο Παπυρολογίας (αίθουσα 743) του κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ με θέμα:
  ''Narrative Economics and Ancient Economy''.

  08 Ιούν 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Συνέδρια & Ημερίδες

  3o Διεθνές Συνέδριο Trends in Classics-Historiography με θέμα: ''Humor, Comic Elements and Laughter in Classical Historiography'', Καρδαμύλη (6-7/6/2026)

  Το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής και Λατινικής Γραμματείας της Ακαδημίας Αθηνών και
  το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, συνδιοργανώνουν το 3ο Διεθνές Συνέδριο Trends in Classics-Historiography με θέμα: ''Humor, Comic Elements and Laughter in Classical Historiography'', το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 6 και 7 Ιουνίου 2026, στην Καρδαμύλη στη Μάνη.

  05 Ιούν 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Συνέδρια & Ημερίδες

  2ο Παγκόσμιο Συνέδριο Κλασικών Σπουδών με θέμα: ''Dialogue between Ancient and Modern: Contemporary Inspirations from Classical Wisdom'', Ακαδημία Αθηνών (9-10/6/2026)

  Η Ακαδημία Αθηνών και η Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών (CASS) συνδιοργανώνουν το 2ο Παγκόσμιο Συνέδριο Κλασικών Σπουδών με θέμα: ''Dialogue between Ancient and Modern: Contemporary Inspirations from Classical Wisdom'', το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 9 και 10 Ιουνίου 2026 στην Ακαδημία Αθηνών.

  Η τελετή ενάρξεως και η κύρια ενότητα του Συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη, 9 Ιουνίου 2026 και ώρα 10.00 π.μ., στην Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας Αθηνών (Πανεπιστημίου 28).

  27 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις :: Συνέδρια & Ημερίδες

  Διεθνές Συνέδριο Crete/Patras Ancient Emotions V: Emotions and Authority in Ancient Literary Criticism (17-19/6/26)

  Το Διεθνές Συνέδριο Crete/Patras Ancient Emotions V, με τίτλο: Emotions and Authority in Ancient Literary Criticism, θα διεξαχθεί στις 17-19 Ιουνίου 2026, στην Ακαδημία Αθηνών (Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής και Λατινικής Γραμματείας, κεντρικό κτίριο, αριστερή πτέρυγα).

  26 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη της κ. Giorgia Paparelli με τίτλο: ''Costanza da Varano as a Writer'', Παν/μιο Ιωαννίνων (26/5/2026)

  Την Τρίτη 26 Μαΐου 2026 στις 19.00, θα πραγματοποιηθεί η 10η διάλεξη του κύκλου online ομιλιών ‘Young Researchers on New Ancient Greek and Neo-Latin Studies’ που συνδιοργανώνει ο Τομέας Κλασικής Φιλολογίας του Π.Ι., το Faculty of Arts του KU Leuven και το Εργαστήριο Έρευνας Λατινικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και Πολιτισμού (Στέλα/Lares) του Δ.Π.Θ.

  Στην 10η διάλεξη ομιλήτρια θα είναι η κα Giorgia Paparelli (Università di Macerata) και ο τίτλος της διάλεξής της: ''Costanza da Varano as a Writer''.

  25 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Συνέδρια & Ημερίδες

  ΚΒ΄ Συμπόσιο Κλασικών Σπουδών, Πολιτιστικός Πολυχώρος ''Δημ. Χατζής'', Ιωάννινα (29-30/5/2026)

  O Tομέας Kλασικής Φιλολογίας του Tμ. Φιλολογίας του Παν/μίου Iωαννίνων διοργανώνει το
  ΚΒ΄ Συμπόσιο Kλασικών Σπουδών το οποίο θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 29 Μαΐου και το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 στον Πολιτιστικό Πολυχώρο «Δημ. Χατζής» στα Ιωάννινα.

  25 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διαδικτυακή διάλεξη της κ. Ελένης Γκαστή με θέμα: ''Ζητήματα ποιητικής στις Τρωάδες του Σενέκα: Ηχοτοπία του θρήνου'', Παν/μιο Ιωαννίνων (25/5/2026)

  Στο πλαίσιο του Colloquium που οργανώνει το «Εργαστήριο Μελέτης Λατινικής Γλώσσας, Γραμματείας & Πολιτισμού (ΣΤΕΛΑ)» του Τμ. Ανθρωπιστικών Σπουδών του ΔΠΘ, θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακή διάλεξη με ομιλήτρια την κα Ελένη Γκαστή (Καθ. Αρχαίας Ελληνικής και Λατινικής Φιλολογίας του Τμ. Φιλολογίας Παν/μίου Ιωαννίνων) και θέμα :
  ''Ζητήματα ποιητικής στις Τρωάδες του Σενέκα: Ηχοτοπία του θρήνου''.

  Η διάλεξη θα γίνει τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 στις 7 μ.μ.

  22 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διάλεξη του κ. Michiel Meeusen με τίτλο: ''Medical Culture and Learned Society in the High Roman Empire: The Case of Favorinus of Arelate'', Παν/μιο Πατρών (25/5/2026)

  Τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026, στις 10:30 π.μ.στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Τμ. Φιλολογίας θα πραγματοποιηθεί διάλεξη με ομιλητή τον κ. Michiel Meeusen (Ερευνητής στο Ινστιτούτο Κλασικών Σπουδών του Παν/μίου Humboldt στο Βερολίνο, και στο New Europe College στο Βουκουρέστι), κα τίτλο: ''Medical Culture and Learned Society in the High Roman Empire: The Case of Favorinus of Arelate''.

  Η διάλεξη είναι ανοιχτή σε όλα τα μέλη του Τμήματος. Υπάρχει η δυνατότητα εξ αποστάσεως παρακολούθησης μέσω zoom για όσες και όσους το επιθυμούν.

  21 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0

• Αρχαία Ελληνική :: Ανακοινώσεις

  Διάλεξη του Armand D’Angour με τίτλο: ''Ερωτευμένος Σωκράτης: Η αποκάλυψη της Ασπασίας'', Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (4/6/2026)

  Το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τον Αγγλοελληνικό Σύνδεσμο & το Βρετανικό Συμβούλιο συνδιοργανώνουν διάλεξη με ομιλητή τον κ. Armand D’Angour (Καθ. Κλασικών Σπουδών, Παν/μιο της Οξφόρδης) και τίτλο: ''Ερωτευμένος Σωκράτης: Η αποκάλυψη της Ασπασίας''.

  Η εκδήλωση θα γίνει την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026, ώρα 19:00 - 21:00 στην ΑΙΘΟΥΣΑ ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΡΙΑΔΗΣ Μ2 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

  Με τον καθηγητή Armand D’Angour θα συνομιλήσει ο κ. Kevin Featherstone, Επίτιμος Καθηγητής του London School of Economics και πρόεδρος του Αγγλοελληνικού Συνδέσμου.

  Η εκδήλωση θα γίνει στην αγγλική γλώσσα ενώ θα υπάρχει δυνατότητα ταυτόχρονης
  διερμηνείας στην ελληνική γλώσσα.

  Είσοδος ελεύθερη με δελτία εισόδου
  Διάθεση δελτίων από 21/5

  19 Μάϊ 2026 | Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας | Σχόλια 0