ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Βιβλιογραφία

Λογοτεχνικά Περιοδικά (1974 κ.έ.)

Πληροφοριακά λήμματα για τρέχοντα και μη λογοτεχνικά περιοδικά

Περιοδικό του Πύργου για τα γράμματα, τις τέχνες και την τοπική ιστορία. Ιδρυτής του είναι ο Χρήστος Κωνσταντόπουλος. Έντυπο με πολύ φροντισμένη ύλη και εμφάνιση. Η περιοδικότητά του είναι άτακτη. Η πρώτη περίοδος του περιοδικού έκλεισε με το τεύχος 12-13 (καλοκαίρι 1997) λόγω της ενεργού εμπλοκής του ιδρυτή του στην οργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους. Ξανάρχισε την έκδοσή του τον Νοέμβριο του 2005.

Στη διάταξη της ύλης κάθε τεύχους προτάσσονται πολλά σημειώματα γύρω από την πολιτιστική και πνευματική (κυρίως τοπική αλλά και πανελλαδική) δραστηριότητα. Τα σημειώματα αυτά καταχωρίζονται σε ειδικές στήλες, οι τίτλοι των οποίων λογο-παίζουν με το σημαινόμενο του τίτλου Αλφειός («Εκ-βολές», «Μας πήρε το ποτάμι», «Ο ρους του ποταμού», «Φράγματα επί των ποταμών»^. η τελευταία συντάσσεται από τον Διονύση Κράγκαρη και θίγει ακόμη και κοινωνικοπολιτικά θέματα και ζητήματα). Ειδική στήλη (με τον τίτλο «Ακρώρεια») με σκίτσα και σημειώματα διατηρεί ο γνωστός σκιτσογράφος Στάθης. Ακολουθεί το κυρίως σώμα της ύλης με λογοτεχνικό υλικό και μελέτες. Κάθε τεύχος κλείνει με βιβλιοκρισίες/βιβλιοπαρουσιάσεις μελετών και περιοδικών εντύπων (από τους Γιάννα Αθανασάτου, Διονύση Καρατζά, Στάθη Κουτσούνη, Διονύση Κράγκαρη, Ελένη Παπακωνσταντίνου, Στέλλα Παγκακιώτου, Γιάννη Υφαντή, Ανδρέα Φουσκαρίνη κ.ά.).

Φιλολογικές μελέτες και σημειώματα (με εστίαση κυρίως σε τοπικούς λογοτέχνες) δημοσιεύουν οι: Ευριπίδης Γαραντούδης, «Ο ποιητής και η ιστορία. Η ποίηση του Τάκη Σινόπουλου από τη σημερινή σκοπιά» (τχ. 14), Λευτέρης Α. Δανίκας, «Φώτος Πασχαλινός. Τρεις προπολεμικές όψεις της νεαρής θηλυκότητας (Με αφορμή μια εύρεση)» (τχ. 2), Γιάννης Καραχισαρίδης, «Βάκχες, μια 'σκοτεινή' τραγωδία» (τχ. 3), Αλεξάνδρα Μπουφέα, «Ο 'Όδυσσέας' Πύργου. Σύντομη αναφορά στο πρωτοποριακό λογοτεχνικό περιοδικό που εκδιδόταν κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής» (τχ. 7), Ανδρέας Σκαμπαρδώνης, «Ποιητικές συμπληγάδες. Για την ποίηση του Ανδρέα Φουσκαρίνη» (τχ. 8-10), Ανδρέας Φουσκαρίνης, «Το Χρονικό του Μορέως» (τχ. 4), «Εμφανισθείς σήμερον ανέλαβεν υπηρεσίαν… Ο Ελληνοδιδάσκαλος Κώστας Βάρναλης και το σύντομο πέρασμά του από την Αμαλιάδα» (τχ. 5-6), «Ποίηση και ιστορία. Μία πρώτη ανάγνωση του ποιητικού έργου του Ηλία Γκρη» (τχ. 5-6), «Ο συγγραφέας και ο άλλος. Μερικές παρατηρήσεις για το αφηγηματικό έργο του Νίκου Καχτίτση» (τχ. 12-13), «Το ερωτικό σώμα της ποίησης. Εισαγωγή στην ποίηση και την ποιητική του Γιώργου Κ. Καραβασίλη» (τχ. 14) κ.ά.

Αρκετές συνεργασίες αφορούν την τοπική (πολιτική, εκπαιδευτική) ιστορία και αρχαιολογία: Ξένη Αραπογιάννη, «Η Αρκαδική Αλίφειρα. Το ιστορικό παρελθόν της αρχαίας πολιτείας μέσα από τις πηγές και την αρχαιολογική έρευνα» (τχ. 7), Περσεφόνη Γιαννέλου, «Η παιδεία στην Τουρκοκρατία. Όψεις της εκπαιδευτικής δραστηριότητας στη Γαστούνη και τον Πύργο από το 1695 έως το 1830» (τχ. 7), Γιόρκα Νικολάου, «Αλφειός και Αρέθουσα» (τχ. 4), «Το φράγκικο Νομισματοκοπείο της Γλαρέντζας» (τχ. 5-6), Ελένη Παπακωνσταντίνου, «'Έν αλιμένω χωρίω'. Η Αρχαία Φειά και η ιστορία της μέσα από τις ιστορικές πηγές και τη νεότερη αρχαιολογική έρευνα» (τχ. 8-10), Ευανθία Στιβανάκη, «Η εξουσία εντός (ενός) Θεάτρου. Η σκηνή και η πλατεία του θεάτρου ως χώρος επίδειξης δύναμης των κομματαρχών στην Πάτρα του 19ου αιώνα» (τχ. 7), Γρηγόρης Φαράκος, «Πρώτη Αντίσταση: Η μάχη των συμβόλων. Μια άγνωστη ιστορική πράξη στην Ολυμπία: Το κατέβασμα της χιτλερικής σημαίας από τον αρχαιολογικό χώρο» (τχ. 5-6). Δημοσιεύονται επίσης αποσπάσματα από την αυτοβιογραφία του λήσταρχου της Αχαΐας Κ. Ν. Πανόπουλου, μελέτες της Μαρινέλλας Α. Κατσιλιέρη για τη βιομηχανική δραστηριότητα στην περιοχή της Ηλείας (τχ. 7, 8-10 και 11-12), του Δημήτρη Πρίγγουρη για τη βιβλιοθήκη της Ανδρίτσαινας (τχ. 2) και για τους τοπικούς γερουσιαστές και βουλευτές στην Ελληνική Βουλή από το 1822 έως 1993 (τχ. 3), ενώ αναδημοσιεύεται από το περ. Νεοελληνικά Γράμματα του 1936 εργασία του Φώτου Πασχαλινού για την πνευματική ζωή στον Πύργο από το 1880 έως το 1936 (τχ. 8-11).

Δημοσιεύονται επίσης λαογραφικές εργασίες της Ελένης Ψυχογιού, και αποσπάσματα από ξένους περιηγητές (Richard Chandler, Edward Dodwell, Sir William Gell, Sir William Martin Leake, Fr. Pouqueville κ.ά.) που επισκέφτηκαν την περιοχή της Ηλείας^. οι σχετικές εργασίες διακοσμούνται με πλούσιο εικονογραφικό υλικό.

Μια σειρά από συνεργασίες της Λίας Λύρη αναφέρονται σε γλωσσικά/λεξικολογικά ζητήματα: «Speakάρεις Greenglish» (τχ. 2), «Η τούρκικη προίκα της ελληνικής» (τχ. 3 και 4), και «Το contrabbando της γλώσσας. Οι 'λαθραίες' ιταλικές λέξεις όπως καταγράφησαν στο ελληνικό γλωσσικό τελωνείο διαμέσου των αιώνων» (τχ. 5-6, 7 και 8-10).

Για τον κινηματογράφο στέλνουν συνεργασίες οι Νίκος Θεοδοσίου, Άρης Μαραγκουδάκης και Αντρέας Παναγουλάτος.

Με εικαστικά ζητήματα ασχολούνται οι Μαίρη Αναγνωστοπούλου-Cabot (για το έργο των Vincent van Gogh και του Oto Rank, τχ. 8-10), Όλγα Δανιηλοπούλου, Λάκης Κωνσταντόπουλος και Κώστας Σταυρόπουλος.

Με ζητήματα αρχιτεκτονικής ασχολείται ο Τάκης Παρασκευόπουλος.

Με περιβαλλοντικά/οικολογικά ζητήματα ασχολούνται οι Χρήστος Κανελλακόπουλος, Ελένη Σβορώνου και Γιώτα Α. Τσελάλη.

Τέλος, ιδιαίτερες περιπτώσεις αποτελούν ένα απόσπασμα από μελέτη του Ηλία Πετρόπουλου για τα ανδρικά καπέλα (τχ. 8-10), εισηγήσεις από την πρώτη συνάντηση περιφερειακών λογοτεχνικών εντύπων με θέμα «Λογοτεχνία και περιφέρεια» που οργάνωσε το περιοδικό Εξώπολις στην Αλεξανδρούπολη τον Απρίλιο του 1996 (τχ. 8-10), συνέντευξη του Κώστα Μαυροειδή με τον καθηγητή του πανεπιστημίου του Montpellier Guilhem Dezeuze για τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, κείμενο του Ottavi de Manzini για τον ιταλό νεοελληνιστή Filippo Maria Pontani (σε μτφρ. Ανδρέα Φουσκαρίνη, τχ. 8-10) καθώς και συνέντευξη με τον άγγλο ποιητή Peter Levi.

Η λογοτεχνική ύλη που δημοσιεύεται στο περιοδικό περιλαμβάνει ποιήματα των Παύλου Αθανασόπουλου, Θόδωρου Αντωνόπουλου, Βαγγέλη Αποστολόπουλου, Ιωσήφ Αργυρίου, Γιώργου Ζησιμόπουλου, Κωνσταντίνου Δημητρίου Ηλιόπουλου, Γιώργου Θεοχάρη, Χρήστου Ιόνιου, Μένη Καλαντζόπουλου, Παναγιώτη Καποδίστρια, Διονύση Καρατζά, Μαρίας Καρδάτου, Ελισάβετ Κουμπαρούλη, Πάνου Κυπαρίσση, Γεράσιμου Λουκάτου, Αυγής-Άννας Μάγγελ, Αντώνη Μακρυδημήτρη, Άννας Μανωλοπούλου-Σκουφά, Μαρί Μανούσου-Σταυριανού, Γιάννη Μπούρη, Αθηνά Νικολάου, Τάκη Νικολόπουλου, Χρήστου Ντάντου, Γιάννη Ξούρια, Γιώργου Παναγουλόπουλου, Δώρας Παπαπετροπούλου, Μιχάλη Πιερή, Χρύσας Σαργέντη, Π. Α. Σινόπουλου, Παύλου Γ. Σινόπουλου, Άννας Σκουφά-Μανωλοπούλου, Κώστα Σμυρνή (Πράχτορα), Γιώργου Τζούμα, Νίκου Φωτόπουλου, Δημήτρη Χαλαζωνίτη, Κυριάκου Χαραλαμπίδη. Μεταφράζονται ποιήματα των Guillaume Apollinaire (από τον Ανδρέα Φουσκαρίνη, τχ. 3), Peter Levy (από τον Ανδρέα Φουσκαρίνη, τχ. 3), Derek Mahon (από τον Αντώνη Μακρυδημήτρη, τχ. 14), Sylvia Plath (από τον Ανδρέα Φουσκαρίνη, τχ. 3), Jacques Prévert (από τον Ανδρέα Φουσκαρίνη, τχ. 3), Stephen Spender (από τον Αντώνη Μακρυδημήτρη, τχ. 8-10). Φιλοξενούνται επίσης πεζά των Νίκου Θεοδοσίου, Ιωάννη Καισαρίδη, Νίκου Κούτση-Καταρραχιώτη, Παύλου Μάτεσι, Νίκου Μητσόπουλου, Ηλία Παπαδημητρακόπουλου, Θανάση Πολυμένη, Γιώργου Μιχ. Σκουλαρίκου, Κατερίνας Σκυλλάκου, Ζωής Σπυροπούλου, Δημήτρη Σπύρου. Τέλος, δημοσιεύονται και δύο θεατρικά: του Αντώνη Σιμιτζή («Από 14 και άνω», τχ. 3) και του Harold Pinter («Το Πάρτυ (Party Time)» σε μτφρ. Αντώνη Μακρυδημήτρη, τχ. 12-13).

Τα ειδικά αφιερώματα του περιοδικού αναφέρονται στον Παναγή Γαλαξία (τχ. 1), στον Τάκη Σινόπουλο (με συνεργασία του φίλου του Γιώργη Παυλόπουλου, τχ. 2), στο Φεστιβάλ Ταινιών μικρού μήκους της Δράμας (τχ. 3). Πλούσιο είναι το αφιέρωμα στον καταγόμενο από τον Πύργο διανοητή και πολιτικό Σάκη Καράγιωργα (τχ. 5-6), στο οποίο δημοσιεύονται αποσπάσματα από την αυτοβιογραφία του και από το ημερολόγιό του κατά τη φυλάκισή του στη διάρκεια της Δικτατορίας, αναμνήσεις της γυναίκας του και του φίλου του (πρώην προέδρου του Συνασπισμού) Νίκου Κωνσταντόπουλου κ.ά. Άλλα αφιερώματα αναφέρονται στον Παύλο Μάτεσι (τχ. 5-6) με εργασίες των Γιάννη Βαρβέρη, Μάνου Στεφανίδη, Δημήτρη Τσατσούλη κ.ά., στον Γ. Μ. Βιζυηνό (τχ. 8-10) με εργασίες των Τάκη Δόξα, Κώστα Κόντου, Κυριακής Μαμώνη και Ελένης Σκάβδη, στον Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο (τχ. 11) με εργασίες των Δημήτη Γιακουμάκη, Γιώργου Γώτη, Χριστόφορου Μηλιώνη, Μαρίας Καραβολάνη-Χουρμουζιάδου, Ηλία Γκρη, Ανδρέα Φουσκαρίνη, Νίκου Α. Καββαδία, Πρόδρομου Χ. Μάρκογλου, Νίκου Ι. Χουρδάκη, Ελισάβετ Κοτζιά, Μάρης Θεοδοσοπούλου, John Taylor, και στον Αντώνη Φωστιέρη (τχ. 12-13).

Το τχ. 7 παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα, καθώς είναι γραμμένο εξολοκλήρου από συνεργάτες γυναίκες, ενώ και πολλές από τις συνεργασίες του ίδιου τεύχους είναι γυναικείας θεματικής (π.χ. Ελένη Καραγιάννη, «Οι γυναίκες στις κοινωνίες των men», Ελένη Παπακωνσταντίνου, «Δέσποινα και Επιτραγία. Το διπλό είδωλο της Ηλείας Γυναίκας», Γιόρκα Νικολάου, «Οι 'χρυσές' αυτοκράτειρες. Μερικές από τις ισχυρές γυναίκες του Βυζαντίου και οι παραστάσεις τους στα νομίσματα της αυτοκρατορίας» κ.ά.).

Κυκλοφόρησαν ακόμη δύο ειδικά Ένθετα: Η μελέτη του Δημήτρη Πρίγγουρη, «Η διοικητική διαίρεση του Ν. Ηλείας» (τχ. 5-6) και το αφιέρωμα στον Αντώνη Φωστιέρη (τχ. 11-12) με ανθολόγηση ποιημάτων του και μελέτες του Γιώργου Μαρκόπουλου, της Ιωάννας Ζερβού κ.ά.

Το περιοδικό δραστηριοποιήθηκε και σε αυτοτελείς εκδόσεις, κυρίως λογοτεχνικών έργων: πχ. Παύλος Μάτεσις, Ναυμαχία Μαραθώνος (θέατρο), Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος, Η πράσινη παπάγια, Τάκης Σινόπουλος, Ένοικος τώρα του παντοτεινού, κεκυρωμένος κ.ά.