Η συγγραφέας προβαίνει, στην αρχή, σε μια συνοπτική, ιστορική αναδρομή στις περιπέτειες του μαθήματος των αρχαίων στον χώρο της ελληνικής εκπαίδευσης, για να καταλήξει στη γενικότερη διαπίστωση ότι: «εκείνο που καθορίζει τις ιδεολογικές επιπτώσεις της στροφής προς την αρχαιότητα, και κάνει τη διεκδίκησή της άλλοτε σκοταδιστική και άλλοτε (πολύ σπανιότερα) παραγωγική, είναι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται, δηλαδή η οπτική γωνία μέσα από την οποία αντιμετωπίζεται» (σ.14).

Ειδικότερα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, η αντίθεση μεταξύ των "προγονολατρών" και των "φιλελευθέρων", ήταν σε μεγάλο της μέρος, σύγκρουση για το αν η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών θα εξαντλείται, τουλάχιστον στη βαθμίδα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, στη μορφή (διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο) ή στο περιεχόμενό τους (διδασκαλία από μετάφραση). Για τους συντηρητικούς, η ελληνική αρχαιότητα, στην αδιάσπαστη ενότητά της, αποτελούσε κατηγορία "υπερχρονική", κατ' επέκταση αντιιστορική, όπου τη γνώση του αρχαίου κόσμου υποκαθιστούσε ένα "μουσειακό ουρανόφερτο θαύμα" (σ.23). Η εμμονή στη διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο, για τους εκπροσώπους της τυπολατρικής παράδοσης, υπέκρυπτε απώτερες πολιτικές επιδιώξεις, που είχαν ως στόχο την κίνηση της κοινωνίας προς τα εμπρός: «Όταν σε μια κοινωνία η γλώσσα γίνεται σύμβολο εξουσίας και αυταξία, τότε η παράδοση αποκτά το δογματικό στοιχείο της θρησκείας. Και το θρησκευτικό σύμβολο όχι μόνο δεν χρειάζεται, αλλά κινδυνεύει από την κατανόηση και την κριτική αντιμετώπιση» (σ.26).

Στη συνέχεια του μελετήματός της η συγγραφέας, προκειμένου να στηρίξει τη διδασκαλία των αρχαίων από μετάφραση, που επέβαλε η μεταρρύθμιση του '76, εκθέτει τις ωφέλειες που μπορεί να προκύψουν από τη διδασκαλία του σχετικού μαθήματος:

1. Η μετάφραση είναι παιδαγωγικά χρήσιμη και διδακτικά λειτουργική, γιατί βοηθάει να διαβάσουν οι μαθητές τα αρχαία κείμενα και να γνωρίσουν την αρχαία σκέψη.
2. Μέσω της μετάφρασης διαδίδεται η γνώση των κλασικών κειμένων σε όσο γίνεται πλατύτερα κοινωνικά στρώματα.
3. Η μετάφραση στρέφει τη διδασκαλία των αρχαίων στην ανάδειξη των αξιών που εξυπηρετούν τη σύγχρονη ζωή. Τούτο βέβαια προϋποθέτει ότι το αρχαίο κείμενο προβάλλεται κάθε στιγμή ως δημιούργημα μιας ορισμένης εποχής και μιας συγκεκριμένης κοινωνίας.
4. Η μετάφραση συμβάλλει στην καλλιέργεια της ιστορικής συνείδησης του μαθητή, που σημαίνει συνείδηση της ιστορικής διάστασης των ανθρωπίνων συνόλων και συνείδηση της ιστορικής εξέλιξης.

Η επίτευξη των προηγούμενων στόχων επιβάλλει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία νέων μεταφράσεων στη δημοτική γλώσσα, και τη σύνταξη εγχειριδίων, για τον δάσκαλο και τον μαθητή, όπου το αρχαίο κείμενο θα εντάσσεται στην κοινωνική πραγμα-τικότητα που διαμόρφωσε τον συγγραφέα και το έργο του.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Λ. ΠΟΛΚΑΣ