Με τη σύντομη εισήγησή του ο Μερακλής αντιτίθεται στη μεταφραστική θεωρία του Ι.Θ. Κακριδή, την οποία συνοψίζει ως εξής: «(Κατά τον Κακριδή) σκοπό της μετάφρασης αποτελεί η ταύτιση της προσωπικότητας και του κειμένου του μεταφραστή με την προσωπικότητα και το κείμενο του δημιουργού· όταν αυτό δεν γίνεται οφείλεται σε ανεπάρκεια του πρώτου· και στο ποσοστό που αυτός είναι ανεπαρκής, είναι και η μετάφραση κατώτερη από το πρωτότυπο» (σ.162). Η δική του διαφοροποίηση εστιάζεται σε δύο σημεία:

(α) Η συγγένεια του μεταφραστή με τον μεταφραζόμενο συγγραφέα είναι αδύνατον να καταλήξει σε ταύτιση, ούτε μπορεί ο μεταφραστής να γίνει «το μηχανικό όργανο μιας απόλυτα πιστής αναμετάδοσης» (σ.162). Αναγκαστικά, επομένως, και η μετάφραση διαφοροποιείται από το πρωτότυπο και μπορεί να παραβληθεί προς την εκτέλεση ενός μουσικού έργου από διάφορους εκτελεστές.

(β) Επειδή ακόμη και τα κλασικά κείμενα είναι ιστορικά καθορισμένα, η μετάφραση, για να μην προδώσει την εποχή της, θα πρέπει συνειδητά να απομακρυνθεί από το πρωτότυπο στα ακραία εκείνα σημεία του που είναι αδύνατο να συμβιβαστούν με τις σύγχρονες αντιλήψεις. Η συνειδητή αυτή προσαρμογή του πρωτοτύπου ανταποκρίνεται στην αρχή ότι κάθε εποχή προσλαμβάνει και μεταφράζει τα κλασικά κείμενα με τον δικό της τρόπο, γεγονός που εξηγεί και τις επανειλημμένες μεταφραστικές δοκιμές με αφορμή τα κείμενα αυτά. Έτσι λ.χ. στον πλουτάρχειο βίο του Περικλή κρίνεται απαραίτητο να απαλειφθεί σε μερικές περιπτώσεις η λέξη «βάρβαρος», που ενοχλεί τη σύγχρονη πολιτική συνείδηση, ενώ στον βίο του Αλκιβιάδη θα πρέπει να μετριαστούν οι επικρίσεις για την ερωτική διαγωγή του, που ενοχλούν τη σύγχρονη κοινωνική συνείδηση.

Κατά τον Μερακλή επομένως, η ανομοιότητα της μετάφρασης προς το πρωτότυπο είναι: (α) αναπόφευκτη εξαιτίας της υποκειμενικότητας του μεταφραστή και (β) αποτέλεσμα συνειδητής απόφασης να προδώσουμε λίγο το πρωτότυπο, για να μην προδώσουμε ολότελα την εποχή μας· γι' αυτό και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως έλλειψη ή ως ατέλεια της μετάφρασης.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Σ. ΤΣΕΛΙΚΑΣ