Θέμα του άρθρου είναι οι δύο ευδιάκριτες ιδεολογικές ροπές (η παραδοσιακή και η νεωτεριστική) που προκάλεσε στον νεότερο ελληνισμό η αρχαία ελληνική γραμματεία.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η μετάφραση των κειμένων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας ως πρόβλημα της πνευματικής ιστορίας του νεότερου ελληνισμού ακολούθησε τη φυσιολογική πορεία: «έγινε πρώτα πρόβλημα της παιδείας, δηλαδή πρόβλημα του ευρύτερου χώρου, και έπειτα πρόβλημα της εκπαίδευσης». H μετάφραση των κειμένων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα της στάσης του νεότερου ελληνισμού απέναντι στην αρχαιότητα και την αρχαία κληρονομιά. Στο θέμα αυτό ανταγωνίστηκαν δύο αντίπαλες ροπές, οι οποίες διατρέχουν ολόκληρη την ιστορία της νεοελληνικής παιδείας και εκπαίδευσης, και διαμόρφωσαν δύο ιδεολογικά ρεύματα, το συγχρονιστικό και το παραδοσιακό. Τα δύο αυτά ρεύματα, μολονότι δεν εμφανίζονται αμιγή, ωστόσο διακρίνονται μεταξύ τους από τον γενικό προσανατολισμό τους: (α) το πρώτο, που έχει τις ρίζες του στο Βυζάντιο, αντιμετώπισε την αρχαία ελληνική γραμματεία ως πνευματικό αγαθό που υπερβαίνει τα χρονικά και τοπικά όρια της γέννησής του, που είναι άξιο να θαυμάζεται, που δεν επιτρέπεται να κριθεί, να συγκριθεί και να μεταφρασθεί (β) το δεύτερο, που εμφανίστηκε την εποχή της ευρωπαϊκής Αναγέννησης, απορρίπτει το παρόν και θαυμάζει το παρελθόν ή καλύτερα απομονώνει ένα τμήμα του παρελθόντος, αυτό που αξιολογικά αποκαλείται κλασικό, και προσηλώνεται σε αυτό, επιδιώκοντας ανιστόρητα την αναβίωσή του.

Ο συγγραφέας εξετάζει συστηματική τη μεταφραστική ορολογία και ιδεολογία των δύο ρευμάτων και εξηγεί τους λόγους που οδήγησαν στην επικράτηση παραδοσιακού ιδεολογικού ρεύματος έως και τα εντελώς πρόσφατα χρόνια. Τελικά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μετά τη μεταπολίτευση του 1974 και την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας σημειώθηκε ιδεολογική εκτόνωση, που τείνει να εξαλείψει τα παλαιότερα ιδεολογικά σχήματα.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Τ. ΓΙΑΝΝΟΥ