Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα

Κύλικα του «Ζωγράφου του Χυτηρίου», που βρίσκεται σήμερα στο Βερολίνο και χρονολογείται στη δεκαετία 490-480 π.Χ. Η παράστασή της σχετίζεται με τη γλυπτική, καθώς παρουσιάζει ένα εργαστήριο χαλκοχυτικής. Η μοναδική αυτή απεικόνιση μας δείχνει στιγμιότυπα από την κατασκευή χάλκινων αγαλμάτων. Η μοναδική αυτή απεικόνιση, στην οποία ο αγγειογράφος οφείλει το όνομά του, μας δείχνει στιγμιότυπα από την κατασκευή χάλκινων αγαλμάτων. Στη μια πλευρά βλέπουμε τους τεχνίτες να δουλεύουν στο εργαστήριο. Αριστερά φαίνεται το καμίνι, στο οποίο λιώνουν το μέταλλο, και δίπλα ένας τεχνίτης καθισμένος σε χαμηλό σκαμνί αναδεύει τα κάρβουνα, ενώ ένας βοηθός του, που μόλις διακρίνεται πίσω από το καμίνι, δυναμώνει τη φωτιά με το φυσερό. Δεξιά ένας άλλος τεχνίτης, με σφυρί στο δεξί χέρι, συναρμολογεί τα προτεταμένα χέρια ενός αγάλματος που είναι ξαπλωμένο σε στρώμα πηλού· το κεφάλι, που δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί στη θέση του, βρίσκεται ανάμεσα στα πόδια του. Στη μέση ένας τρίτος τεχνίτης έχει σταματήσει τη δουλειά και ξεκουράζεται ακουμπώντας στο σφυρί του, με το αριστερό χέρι στη μέση. Οι τεχνίτες είναι γυμνοί, καθώς το εργαστήριο είναι ζεστό από τη φωτιά που καίει στο καμίνι· μόνο ο τεχνίτης που συναρμολογεί το άγαλμα έχει ένα ύφασμα τυλιγμένο γύρω από τη μέση του. Στον τοίχο κρέμονται διάφορα εργαλεία, αλλά και ανθρώπινα μέλη (δύο κεφάλια, ένα χέρι και ένα πόδι) και ανάγλυφοι πίνακες — προφανώς προπλάσματα για την κατασκευή γλυπτών. Στο κέντρο της άλλης πλευράς του αγγείου δεσπόζει ένα μεγάλο άγαλμα γυμνού πολεμιστή με ασπίδα και δόρυ που επιτίθεται προς τα δεξιά, στημένο σε προσωρινή βάση κάτω από ένα προστατευτικό στέγαστρο. Δύο μικροί τεχνίτες, ο ένας καθιστός και ο άλλος όρθιος, τρίβουν και γυαλίζουν το άγαλμα. Δεξιά και αριστερά δύο κομψοί γενειοφόροι άνδρες, που φορούν ιμάτιο και μαλακά παπούτσια, παρακολουθούν την εργασία και συζητούν για το έργο, στηριγμένοι στα μακριά μπαστούνια τους. Η διαφορά μεγέθους ανάμεσα στους ιματιοφόρους πολίτες και τους μικρούς τεχνίτες δείχνει ότι οι τελευταίοι είναι δούλοι. Ξέρουμε ότι στα εργαστήρια γλυπτικής δούλευαν δίπλα δίπλα ελεύθεροι και δούλοι. Βλέπουμε επίσης ότι στη σύνθετη διαδικασία κατασκευής ενός αγάλματος συμμετείχαν πολλοί τεχνίτες με διαφορετικές ειδικότητες και ότι οι παραγγελιοδότες συνήθιζαν να πηγαίνουν στο εργαστήριο και να παρακολουθούν την πορεία της εργασίας.