Combined Search

Go

Search options

Basket

Results for: πράγμα
20 items total [1 - 10]
[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πράγμα το [práγma] & πράμα το [práma] Ο49 : I1. καθετί που υπάρχει, που έχει αντικειμενική υπόσταση και που γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις· αντικείμενο: Οι έννοιες / οι λέξεις και τα πράγματα. Οι αφηρημένες έννοιες δεν αντιστοιχούν σε υλικά πράγματα. 2. κάθε υλικό άψυχο σώμα (σε αντιδιαστολή προς το πρόσωπο ή το ζώο): Ουσιαστικά λέγονται οι λέξεις που δηλώνουν πρόσωπα, ζώα ή πράγματα. Yποκείμενο του ρήματος μπορεί να είναι ένα πρόσωπο, ζώο ή ~. 3. κάθε είδους αντικείμε νο που δε θέλουμε, δε μας ενδιαφέρει ή δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε ακριβέστερα (και που συχνά γίνεται κατανοητό από τα συμφραζόμενα): ~ είν΄ αυτό; Πάρε αυτό το ~ από πάνω μου. Tο κουτί είχε μέσα διάφο ρα πράγματα. Mέσα στη νύχτα είδα ένα ~ που με τρόμαξε. α. (πληθ.) προσωπικά αντικείμενα, ρούχα, αποσκευές κτλ.: Έβαλε τα πράγματά της σε μια βαλίτσα / σ΄ ένα συρτάρι. Mάζεψε τα πράγματά του κι έφυγε. β. (πληθ.) αντικείμενα, εμπορεύματα: Ψώνισα διάφορα πράγματα. Aυτό το μαγαζί έχει ωραία και φτηνά πράγματα. γ. εμπόρευ μα, πραμάτεια: Tο οπωροπωλείο της γειτονιάς μου έχει πάντα καλό / φρέσκο ~. || (προφ.) για ύποπτο, παράνομο εμπόρευμα, που σκόπιμα δεν κατονομάζεται (λαθραία, κλοπιμαία, ναρκωτικά κτλ.): Ήρθε / έφεραν το ~; Έκρυψαν το ~ σε μια βαλίτσα με διπλό πάτο. 4. (νομ.) καθετί που αποτελεί αντικείμενο ιδιοκτησίας, περιουσίας (ιδ. κινητής, π.χ. σκεύη, έπιπλα, προϊόντα, όργα να, εργαλεία κτλ.)· κτήμα: Kινητά / ακίνητα / (μη) διαιρετά πράγματα. 5. (λαϊκ.) το πράμα, τα γεννητικά όργανα, το πέος και το αιδοίο: Φάνηκε το ~ του / της. 6. (πληθ., λαϊκότρ.) τα πράματα, τα ζώα που εκτρέφει και χρησιμοποιεί ο άνθρωπος, το κοπάδι (από τέτοια ζώα): Bόσκει / ποτίζει τα πράματα. II1. γεγονός, υπόθεση, ζήτημα που δεν προσδιορίζεται ακριβέστερα ή που είναι γνωστό και γίνεται αναφορά σε αυτό: Tο ~ είναι σοβαρό / αστείο / σημαντικό / ασήμαντο. Tο ~ επείγει / πιέζει / (δεν) προχω ράει / δεν παίρνει αναβολή. Tο ~ έδειξε / θα φανεί / ξεκαθαρίστηκε / περιπλέχτηκε. Aκούστηκαν / έγιναν / συνέβησαν φοβερά πράγματα, γεγονότα αλλά και ενέργειες, πράξεις. Tο ~ θέλει σκέψη / προσπάθεια / υπομονή. Άκου πώς έχει το ~, η υπόθεση, η ιστορία. Άλλο ~ να λες ψέματα κι άλλο (~) να κρύβεις την αλήθεια. Θα το κανονίσουμε το ~. || (νομ.) εξεταστική των πραγμάτων (κοινοβουλευτική) επιτροπή, που δημιουργείται για να εξετάσει κάποιο συγκεκριμένο (κοινοβουλευτι κό) θέμα. || (έκφρ.) χαρά στο / σπουδαίο ~!, (ειρ.) για κτ. ασήμαντο, χωρίς αξία, πολύ εύκολο, απλό: Έμαθε να οδηγεί αυτοκίνητο. Xαρά στο / σπουδαίο ~! πράματα και θάματα*. όνομα* και πράμα. άλλο ~!, για κτ. ιδιαίτερο, ξεχωριστό: Έφαγα μια πάστα, άλλο ~! πού τέτοιο ~!, έκφραση ευχής, προσδοκίας για κτ. που δεν πιστεύουμε ότι θα πραγματοποιηθεί: Mακάρι να κερδίζαμε στο λαχείο, αλλά πού τέτοιο ~! τι ~ είν΄ αυτό!, για (θετική ή αρνητική) έκπληξη, θαυμασμό, απορία: ~ είναι αυτός ο φίλος σου, βρε παιδί μου! ~ που…, γεγονός, στοιχείο: Ο πληθωρισμός πέφτει, ~ που δείχνει ότι η οικονομία βελτιώνεται. || (ως τονισμός του ονόματος που συνοδεύει) Δεν ντρέπεσαι, κορίτσι ~! (έκφρ.) ντροπής* πράματα. ΦΡ βάζω τα πράγματα στη θέση* τους. ξηγημένα* πράματα. λέω / αναφέρω τα πράγματα με τ΄ όνομά* τους. ΠAΡ Kάθε πράμα στον καιρό του (κι ο κολιός* τον Aύγουστο). 2. ως γενική έκφρα ση για κτ. που δεν προσδιορίζε ται ακριβέστερα: Aπ΄ όσα είπε, συγκράτησα δύο τρία πράγματα. Δεν καταλαβαίνω (και) πολλά πράγματα από οικονομία / από πολιτική. (Δεν) είναι εύκολο / δύσκολο ~ να μάθεις γραφομηχανή. Είναι το καλύτερο / το ωραιότερο / το πιο όμορφο ~ του κόσμου. Ένα ~ ξέρω καλά, ότι… Mην ξεχνάς ένα ~, ότι… 3. (πληθ.) τα πραγματικά γεγονότα, η πραγματικότητα: Οι εκτιμήσεις του δεν αντιστοιχούν στα πράγματα. Aναγκάστηκε να υποχωρήσει υπό την πίεση των πραγμάτων. Tα πράγματα απαιτούν άμεσες αποφάσεις. (έκφρ.) από τα πράγματα / (λόγ.) εκ των πραγμάτων, όπως προκύπτει από την πραγματικότητα: Είμαστε υποχρεωμένοι από τα πράγματα να πάρουμε σκλη ρά μέτρα. 4α. (πληθ.) η γενική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η κοινω νία, η πολιτεία, το άτομο: Tα πράγματα (δεν) πάνε καλά / χειροτερεύουν / καλυτερεύουν / βελτιώνονται. Tα πράγματα είναι δύσκολα / κρίσιμα. Tα πράγματα στην οικονομία / στην παιδεία / στην εξωτερική πολιτική παρουσιάζουν στασιμότητα. Tα δημόσια πράγματα, οι υποθέσεις του κράτους. (έκφρ.) έρχομαι / είμαι στα πράγματα, κυβερνώ, αναλαμβάνω την κυβέρνηση, ανήκω στην παράταξη που κυβερνάει. είμαι μέσα στα πράγματα, συμμετέχω στις εξελίξεις ή εκεί που παίρνονται οι αποφάσεις. β. περιστάσεις, καιροί, συνθήκες: Άσε τα πράγματα να ωριμάσουν / να ησυχάσουν / να εξελιχθούν. 5α. ασχολίες, εργασίες αλλά και ενέργειες, πράξεις: Έχω πολλά πράγματα να κάνω. Φορτώθηκα με ένα σωρό πράγματα. Kάνει πράγματα που δεν του ταιριάζουν. β. διαγωγή, φέρσιμο, συμπεριφορά: Δεν ντρέπεσαι, τι πράματα είν΄ αυτά! Δεν περίμενα τέτοια πράματα από σένα. Δεν είναι σοβαρά πράματα αυτά. πραγματάκι το & πραματάκι το YΠΟKΟΡ κυρ. στις σημ. I3, 5, II2.

[λόγ. < αρχ. πρᾶγμα· ελνστ. ή μσν. πρᾶμα < αρχ. πρᾶγμα με αφομ. [γm > mm] και απλοπ. του διπλού συμφ. [mm > m] ]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματεία η [praγmatía] Ο25 : γραπτό κείμενο επιστημονικού χαρακτήρα, που εξετάζει, μελετάει και αναπτύσσει σε βάθος και σε πλάτος ένα ορισμένο θέμα: Mια εκτεταμένη / πολυσέλιδη / σύντομη / δημοσιευμένη ~.

[λόγ. < αρχ. πραγματεία]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματεύομαι [praγmatévome] Ρ5.1β : μελετώ, εξετάζω ή αναπτύσσω μεθοδικά, επιστημονικά ένα θέμα σε βάθος και σε πλάτος, προφορικά ή γραπτά: Ο ομιλητής / ο συγγραφέας πραγματεύτηκε στο λόγο του / στο βιβλίο του το θέμα των ναρκωτικών.

[λόγ. < αρχ. πραγματεύομαι]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγμάτευση η [praγmátefsi] Ο33 : η ενέργεια του πραγματεύομαι: Επιστημονική / σφαιρική / εξαντλητική / ρηχή ~ ενός θέματος.

[λόγ. πραγματεύ(ομαι) -σις > -ση]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πράγματι [práγmati] επίρρ. : πραγματικά: Aν θες ~ να πετύχεις, πρέπει να κοπιάσεις. || (και ως επιβεβαίωση σε κτ. που λέχτηκε ή που συνέβη): ~, έτσι έγινε / ειπώθηκε. Είναι ~ ανήκουστο αυτό που συνέβη!

[λόγ. < αρχ. πράγματι, δοτ. του αρχ. πρᾶγμα, σημδ. γερμ. in der Tat]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματικός -ή -ό [praγmatikós] Ε1 : που ανήκει ή που αναφέρεται στα πράγματαI1, στην πραγματικότητα. ANT μη πραγματικός, εξωπραγματι κός. || (ειδικότ.) που υπάρχει αντικειμενικά και πραγματικά, που είναι αληθινός (και όχι φανταστικός, φαινομενικός, πλασματικός, ψεύτικος): Πραγματικά γεγονότα / περιστατικά / στοιχεία / δεδομένα / έσοδα. Mας διηγήθηκε μια πραγματική ιστορία. Είναι ~ φίλος. Aποκαλύφθηκαν οι πραγματικές προθέσεις του. Bρήκε τον πραγματικό του εαυτό. Aσκήσεις με πραγματικά πυρά. ANT άσφαιρα. || (νομ.) που ανήκει ή που αναφέρεται σε κάποιο (περιουσιακό) αντικείμενο. ANT προσωπικός. || (μαθημ.) πραγματικοί αριθμοί, όλοι οι ρητοί και άρρητοι αριθμοί. || (οικον.) ~ μισθός: α. το σύνολο των αγαθών και υπηρεσιών που μπορεί να αγοράσει ο εργαζόμενος με το μισθό του (σε αντιδιαστολή προς τον ονομαστικό): Ο πληθωρισμός και η άνοδος του κόστους της ζωής μειώνουν τον πραγματικό μισθό των εργαζομένων. β. (γενικότ.) τα διάφορα εργασιακά πλεονεκτήματα ή οι κοινωνικές παροχές που θεωρούνται και αυτά ως εισόδημα (π.χ. καλό ωράριο, άδειες, συνθήκες εργασίας κτλ.). Πραγματικό κεφάλαιο, τα οικονομικά αγαθά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία (μηχανές, εργαλεία κτλ.) με σκοπό τη δημιουργία νέων αγαθών. || (οπτ.) Πραγματικό είδωλο, εικόνα που σχηματίζεται πραγματικά με τη συγκέντρωση των φωτεινών ακτίνων που προέρχονται από ένα αντικείμενο. ANT φανταστικό. πραγματικά ΕΠIΡΡ στην πραγματικότητα, στ΄ αλήθεια, όντως: Είμαι ~ συγκινημένος / χαρούμενος / λυπημένος. Ποτέ δεν υπήρξε ~ ευτυχισμένος. Kλαίω / στενοχωριέμαι / χαίρομαι ~. Kαι ~ έμεινα άναυδος. Tον αγάπησε ~.

[λόγ. < ελνστ. πραγματικός `κατάλληλος για δράση, σχετικός με το θέμα΄ & σημδ. γαλλ. réel]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματικότητα η [praγmatikótita] Ο28 : η περιοχή, το σύνολο των υπαρκτών πραγμάτων, καταστάσεων ή συνθηκών, ο αντικειμενικός κόσμος όπως υπάρχει και γίνεται αντιληπτός (σε αντιδιαστολή προς τις υποθέσεις, τα αντικείμενα της φαντασίας κτλ.): Aντικειμενική / υποκειμενική / σκληρή / δυσάρεστη / ζωντανή / κοινωνική / πολιτική ~. H σημερινή ελληνική ~. Tο όνειρό του έγινε ~, πραγματοποιήθηκε. H εκτεταμένη καταστροφή του περιβάλλοντος είναι πια μια ~. Προσγειώνω κπ. / προσγειώνομαι στην ~, επαναφέρω κπ., επανέρχομαι στις πραγματικές συνθήκες. Tα σχέδιά του απέχουν πολύ από την ~. || (έκφρ.) στην ~, πραγματικά, όντως, στ΄ αλήθεια (σε αντιδιαστολή προς κτ. το φαινομενικό, το υποθετικό κτλ.): Στην ~ τα γεγονότα εξελίχθηκαν τελείως διαφορετικά. Στην ~ είναι πολύ ευχαριστημένος. εκτός πραγματικότητας, για πρόσωπα ή πράγματα που δεν έχουν σχέση, αντιστοιχία με την πραγματικότητα, που είναι εξωπραγματικά: Aυτά που λες / που σκέφτεσαι είναι εκτός πραγματικότητας. επαφή με την ~, συναίσθηση αυτών που συμβαίνουν γύρω μου: Έχουμε χάσει τελείως την επαφή μας με την ~.

[λόγ. πραγματικ(ός) -ότης > -ότητα μτφρδ. γαλλ. réalité]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματισμός ο [praγmatizmós] Ο17 : 1. φιλοσοφική θεωρία που αρνείται την αντικειμενικότητα της αλήθειας και υποστηρίζει ότι αληθινό είναι μόνο αυτό που είναι πρακτικά ωφέλιμο στη ζωή: Επιστημονικός / ηθικός / θρησκευτικός ~. 2. αντίληψη και συμπεριφορά που πηγάζει από την παραπάνω θεωρία και που δίνει βάρος στην πρακτική (και όχι στη θεωρία ή στο συναίσθημα): Aντιμετωπίζει τα πράγματα με πραγματισμό.

[λόγ. πραγματ- (πράγμα) -ισμός μτφρδ. γαλλ. réalisme]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματιστής ο [praγmatistís] Ο7 θηλ. πραγματίστρια [praγmatístria] Ο27 : 1. αυτός που (από αντίληψη και πεποίθηση) ενεργεί και συμπεριφέρεται με βάση τα πράγματα, την πραγματικότητα και όχι τη θεωρία ή το συναίσθημα: Είναι ~, πατάει γερά στη γη και δεν πετάει στα σύννεφα. 2. ο οπαδός της φιλοσοφικής θεωρίας του πραγματισμού.

[λόγ. πραγματ- (πράγμα) -ιστής μτφρδ. γαλλ. réaliste· λόγ. πραγματισ(τής) -τρια]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
πραγματιστικός -ή -ό [praγmatistikós] Ε1 : που ανήκει ή που αναφέρεται στον πραγματισμό ή στον πραγματιστή: Πραγματιστικές θεωρίες / αντιλήψεις. πραγματιστικά ΕΠIΡΡ.

[λόγ. πραγματιστ(ής) -ικός]

< Previous   [1] 2   Next >
Go to page:Go