Combined Search

Go

Search options

Basket

Results for: δημόσιος
2 items total [1 - 2]
[Λεξικό Κριαρά]
δημόσιος, επίθ.· δεμόσιος.
  • 1) Που ανήκει στο δημόσιο, κρατικός:
    • έμπροσθεν εμού του δημοσίου νοταρίου (Μαχ. 50431).
  • 2) Έκφρ. δεμοσία αυλή = δικαστήριο:
    • (Ασσίζ. 24916).
  • Το αρσ. ως ουσ. = δημόσιο με την έννοια του κράτους και του δημόσιου ταμείου:
    • διά το φέρειν προσθήκην εις τον δημόσιον (Metrol. 7921).
  • Το ουδ. ως ουσ. =
    • 1) Το δημόσιο, το κράτος ή το δημόσιο ταμείο:
      • (Νομοκριτ. 103
      • του τόπου το δεμόσιον εξηλειμμένον παντελώς από τους ρογατόρους (Χρον. Μορ. P 8663).
    • 2) Φόρος (που επιβάλλει το κράτος σε κτήματα):
      • (Metrol. 605).
    • 3) Δικαστήριο:
      • Ο υιός … ουκ ημπορεί εις το δεμόσιον τον πατέραν του … εκλητεύσαι (Ασσίζ. 28112).

[αρχ. επίθ. δημόσιος. Βλ. και δημοσία. Η λ. και σήμ.]

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
δημόσιος -α -ο [δimósios] Ε6 λόγ. γεν. και δημοσίου, δημοσίας, πληθ. και δημοσίων : 1. που ανήκει ή που αναφέρεται στο κράτος, που έχει σχέση με αυτό: Οι δημόσιες υποθέσεις. Δημόσια οικονομία*. Δημόσια οικονομικά*. Δημόσιο χρέος / συμφέρον / έγγραφο. ~ υπάλληλος. ~ άντρας, ο πολιτικός. Δημόσια διοίκηση*. Δημόσια Επιχείρηση Hλεκτρισμού (ΔΕH). || (νομ.) Δημόσιο δίκαιο*. Οργανισμός δημοσίου δικαίου. ~ κατήγορος, ο εκπρόσωπος του νόμου σε ορισμένα δικαστήρια· (πρβ. εισαγγελέας). || (ως ουσ.) το δημόσιο, το κράτος: Yπάλληλος του δημοσίου. Kαταδικάστηκε για χρέη προς το δημόσιο. 2α. που σχεδιάζεται και πραγματοποιείται από το κράτος, από τις κρατικές υπηρεσίες: Δημόσια δαπάνη / εκπαίδευση. Δημόσια έσοδα / έξοδα / έργα. Δημόσιες επενδύσεις. (λόγ. έκφρ.) δημοσία δαπάνη*. β. που ανήκει στο κράτος. ANT ιδιωτικός: Δημόσια υπηρεσία / επιχείρηση / έκταση / ιδιοκτησία. Δημόσιο κτίριο. Ο ~ τομέας της οικονομίας. ~ δρόμος. 3. που έχει σχέση με το λαό, με τον πληθυσμό (μιας πόλης, περιοχής, χώρας κτλ.) ή με το κοινό: Δημόσια υγεία. Δημόσια τάξη, η ομαλή και σύμφωνα με τους νόμους κοινωνική συμβίωση: Προστασία / διασάλευση / αποκατάσταση της δημοσίας τάξεως. Yπουργείο / υπουργός Δημοσίας Tάξεως. Δημόσιο πρόσωπο, που λόγω της δράσης του είναι πολύ γνωστό. ~ βίος, η πολιτική ζωή, το σύνολο των παραγόντων και των δράσεων που τη διαμορφώνουν. Δημόσια εμφάνιση, η εμφάνιση κάποιου μπροστά σε κόσμο, σε κοινό. Δημόσιες σχέσεις*. (έκφρ.) ~ κίνδυνος*. || Προσβολή της δημοσίας αιδούς*. 4α. που προορίζεται για το κοινωνικό σύνολο, για το κοινό. ANT ιδιωτικός: Δημόσια βιβλιοθήκη. Δημόσια λουτρά / ουρητήρια. ~ χώρος. Δημοσίας χρήσεως, για κτ. που προορίζεται, που διατίθεται για την εξυπηρέτηση του κοινού: Aυτοκίνητο / τουαλέτες δημοσίας χρήσεως. Δημόσιο θέαμα, θέαμα2. ΦΡ γίνομαι δημόσιο θέαμα*. β. που γίνεται έτσι ώστε να μπορεί να παρευρεθεί, να συμμετάσχει όποιος θέλει: Δημόσια συγκέντρωση / συζήτηση / συνεδρίαση / τελετή. ~ διαγωνισμός. δημόσια & (λόγ.) δημοσίως ΕΠIΡΡ μπροστά σε κόσμο: Mιλάω ~. Tον έβρισε δημοσίως.

[λόγ. < αρχ. δημόσιος `κοινός΄ με αλλ. της σημ. κατά το αρχ. τό δημόσιον `το κράτος΄· λόγ. < ελνστ. δημοσίως]

< Previous   [1]   Next >
Go to page:Go